|
Wervik Werviq-Sud Bousbecque
Menen Wevelgem Rekkem Lauwe Bissegem Kortrijk Harelbeke
Zwevegem
|
 |
VOETNOOT Kaart WATERWEGEN
Dit fragment van de originele kaart komt van een
onthaalpunt langs de Leie te Kortrijk met de vermelding:
‘Dit onthaalpunt
werd gefinancierd door de
Europese Unie,
Toerisme
Vlaanderen, de Provincie
West-Vlaanderen en de
Stad Kortrijk
in het kader van het
Intereg II-programma ter ondersteuning
van de grensoverschrijdende samenwerking tussen
West-Vlaanderen en Noord-Frankrijk. Het initiatief werd
gecoördineerd door de West-Vlaamse Vereniging voor de Vrije
Tijd vzw.’ |
|
Wervik
eiland 'De Balokken' |
|
| |
Wervik
Voorwoord CATALOOG Tentoonstelling
1968 |
 |
|
  |
|
voorwoord gegeven door Dr. Joseph
De Geest (1908-1991) burgemeester Wervik
"Met Gods hulp dan,
maken wij van Wervik De Tabakstad, de
Nijverheidsstad, de Herboren Stad van Zuid-West-Vlaanderen,
die de fierheid van alle Wervikanen zal zijn en naar
wie allen zullen opzien." |
|
Wervik Stadhuis met
kiosk || Burgemeester Dr. Joseph
De Geest (1901-1991) |
|
|
|
 |
|
Ingericht door het
Algemeen Rijksarchief
met
medewerking van de Stedelijke Oudheidkundige Commissie onder
de auspiciën van het Stadsbestuur 5-14 juli 1968
Stad Wervik Instituut
"Mater Amabilis"
Koestraat 26 |
Wervik Instituut
"Mater Amabilis"
In 1968 viert Wervik zijn tweeduizendjarig bestaan. Wie prat
gaat op een geschiedenis van twintig eeuwen, dient ook de
bewijzen van deze eerbiedwaardige ouderdom te leveren.
Daarom vatte de Stedelijke Oudheidkundige Commissie het plan
op een historische tentoonstelling te organiseren waardoor
niet alleen zou bewezen worden dat Wervik werkelijk sinds
tweeduizend jaar bestaat, maar waarin ook een - zij het dan
zeer fragmentair overzicht dient voorgelegd te worden van
zijn geschiedenis.
Voor de verwezenlijking van deze tentoonstelling werd het
Algemeen Rijksarchief aangesproken. Het Stadsbestuur van
Wervik was bereid de onontbeerlijke financiële en materiële
hulp te verlenen.
« WERVIK DOOR DE EEUWEN
HEEN » bestaat uit twee afdelingen.
| |
 |
Detail van onderstaande afbeelding (XI 11) VIROVINO =
WERVIK
In de eerste (« VIROVIACUM ») wordt het
bewijs geleverd van Werviks tweeduizendjarig bestaan door
middel van ter plaatse opgegraven Gallo-Romeinse voorwerpen,
gecombineerd met een reproductie van de beroemde kaart van
Castorius (Tabula Peutingeriana) en een modern topografisch
plan van het oude Wervik.
|
| |
Tervanna = Terwaan =
Thérouanne |
Romeinse Reisgidsen |
Afbeelding Gallia Tabula
Peutingeriana ~250 (Virovino = Viroviacum = Wervik)
Kassel
( Castello Menapiorum),
Wervik (Virovino,
Viroviacum),
Tournai (Doornik, Turnaco,
Turnacum),
Bavay (Bavay, Bavai, Bagacum
Nerviorum of Baca Conervio),
Tongeren
(Atuatuca Tungrorum).
Heerbanen, Heerbaan,
Heirbanen, Heirbaan: Kaart
30B De wegen in de Romeinse tijd volgens R. De Keyser E. Van
Ermen en H. Leclerq 'Atlas van de wereldgeschiedenis Wolters
Leuven 1983.
|Aarlen,
Arlon, Orolaunum| |Antwerpen (Handwerpen)| |Asse, Assche| |Atrecht,
Arras, Atrebatum| |Bastenaken, Bastogne| |Baudecet,
(Gembloux)| |Bavay, Bagacum| |Blicquy|
|Braives| |Brugge| |Carignan (F)| |Dinant| |Doornik,
Tournai| |Elewijt,
Elewyt| |Etalle| |Gent| |Givry,
(7041 Hainnaut)| |Grobbendonk| |Hoei, Huy| |Kamerijk, Cambrai
(F)| |Kassel,Cassel (F)| |Kester| |Kortrijk, Cortoriacum| |Liberchies|
|Maastricht| |Martelange,
Martel, Martelingen| |Mouzon (Ardennes F-08210)| |Namen, Namur|
|Ophoven|
|Oudenburg| |Rumst| |Tienen| |Tongeren, Atuatuca Tungrorum| |Velzeke,
Felciaco (Velzeke-Ruddershove)| |Vervoz, Verviers| |Wenduine| |Wervik,
Wervicq, Wervy, Viroviacum Virovino (Keltisch)|
|Wyompont|
|
Romeinse tijd heirbanen in
het
gebied van Aduatukers
(Atuatukers); Eburonen; Menapiërs; Morinen;
Nerviërs; Trevieren; Tungri |
|
Nederzettingen: |Aarlen,
Arlon, Orolaunum| |Aken,
Aachen| |Amiens|
|Atrecht,
Arras, Atrebatum| |Bavai, Bavay, Bagacum| |Bergen,
Mons| |Boulogne (Bonen)|
|Doornik,
Tournai| |Gembloers, Baudecet, Gembloux|
|Kamerijk, Cambrai
(F)| |Kassel,Cassel (F)|
|Keulen,
Köln| |Maastricht|
|Namen, Namur|
|Nijmegen|
|Reims|
|Terwaan,
Terenburg, (Thérouanne)| |Tongeren, Atuatuca Tungrorum|
|Trier|
|Wervik,
Wervicq, Wervy, Viroviacon (Keltisch), Viroviacum
(Latijns)| gegevens van 'Wervik
Sint-Medarduskerk'. Rector van het
Sint-Janshospitaal Wervik Rene Defrancq (
De Francq) |
|
|
Afdeling II, « VAN WERVI TOT WERVIK »,
probeert aan de hand van representatieve geschreven
documentatie, geïllustreerd en aangevuld met oude
voorstellingen, kaarten en voorwerpen, een beeld te schetsen
van de evolutie van de Leiestad van 1090 af tot het einde
van de 19de eeuw. Buitenstaanders zullen zich wellicht
afvragen waarom er niets geëxposeerd werd over het verleden
van Wervik van het einde van de Romeinse periode tot ca.
1100. Zoals voor de meeste gemeenten van ons land bestaan er
voor die zes: « duistere eeuwen » geen historische bronnen
of bracht het werk van de spade ze nog niet aan het licht.
Dit betekent echter niet dat de plaats Wervik tijdens, die
periode niet bewoond werd. Integendeel! Wanneer Wervik kort
voor 1100 weer in de historische bronnen verschijnt, blijkt
dat het een hele evolutie heeft doorgemaakt en grosso- modo
het uitzicht gekregen heeft dat wij nu nog kennen. De oude
bewoningskern omheen het pre-Romeinse en Romeinse
Steenakkerplein, is via het Sint-Maartensplein, waar de
oudste kerk stond, uitgedeind naar de Leie toe waar aan de
linkeroever de Sint-Medarduskerk en aan de rechteroever het
kasteel gebouwd werden. Een eerste hoofdstuk in deze tweede
afdeling laat de toeschouwer toe kennis te maken met
grondgebied en bestuur van Wervik in het verleden. Vooral
aan de hand van kaarten werd gepoogd daarvan een algemeen
beeld te schetsen, dat aangevuld wordt door documenten
betreffende de oude heerlijkheden Wervik, Oosthove en
andere. Enkele documenten over het bestuur in de 19de eeuw
besluiten dit eerste hoofdstuk.
|
 |
|
OUD Wapenschild STAD
Wervik
Werveke (van) Flandre (An.,1662)
D'arg à la bande gu., acc. de six roses du mème, rangées en
orle. (Rietstap's Armorial) |
|
 |
|
Kaart
Viroviacum
vulgo Wervik Oppidum naar Joan Blaeu
Aansluitend hierbij behandelt hoofdstuk II de
ontwikkeling van Werviks gemeentewapen dat teruggaat op het
blazoen van de 13de-eeuwse heren van Wervik. Hoofdstuk 111
belicht de bevolking van Wervik in het verleden,
kwantitatief en « van de wieg tot het graf ».
Stedelijke financies met hun eeuwige problemen komen aan de
beurt in hoofdstuk IV, gevolgd door een aspect van de
menselijke samenleving waarmee ook de oude Wervikanen af te
rekenen hadden: fiscaliteit en belastingen van alle aard
(hoofdstuk V). |
Viroviacum
vulgo Wervik Oppidum naar Joan Blaeu, 1649
(ingekleurde kaart familiearchief
JM) zie ook Anthoni
Sanderus Verheerlykt Vlaandre Deel II fig N°.6
|
 |
|
Het zeer rijke zesde hoofdstuk is gewijd aan het kerkelijke
leven. Daarin maakt de bezoeker kennis met het
Sint-Pieterskapittel van Rijsel dat sinds 1090 in het bezit
was van het patronaat over de Wervikse parochie. Uitvoerig
materiaal over de
Sint-Medardus,
Sint-Maartens- en
Sint-Magdalenakerken vormt de hoofdbrok van dit hoofdstuk
dat afgesloten wordt door enkele stukken over het klooster
van de Grauwe Zusters en Wervikse kapellen.
In hoofdstuk VII komt de openbare weldadigheid aan de beurt,
de dis en het oude Sint-Janshospitaal.
Militaire zaken, burgerwacht, rijkswacht en brandweer worden
belicht in hoofdstuk VIII. Openbare werken en verkeer
krijgen hun plaats in het negende hoofdstuk. |
|
Wervik aan de Leie:
Sint-Medarduskerk
Brabantse Hooggotiek
met 86m hoge toren. (Dekenaat
Menen) |
|
|
 |
|
Een zeer ruime plaats werd toegekend aan de economische
bedrijvigheid (hoofdstuk X). Hier gaat de aandacht in de
eerste plaats naar de oude Wervikse lakennijverheid waarvan
de producten doordrongen tot in het Middellandse Zeegebied.
In latere eeuwen werd deze industrie min of meer vervangen
door vlasbewerking en -verwerking en door de bekende
Wervikse tabaksteelt. |
|
Sint-Medarduskerk
Wervik */(JM)\*
Wervicq-Sud Eglise
de l' Immaculée-Conception |
|
|
 |
|
Ook molens en brouwerijen vinden
hun plaats in dit hoofdstuk.
Onderwijs en cultuur maken het voorwerp uit van
hoofdstuk XI. Ook op dit gebied hebben de Wervikanen
door de eeuwen heen hun man gestaan.
Hoofdstuk XII, gerecht en politie, sluit deze
tentoonstelling af en vraagt de aandacht voor
willige rechtspraak, eigenlijke rechtspraak en
uitoefening van politionele bevoegdheden. |
|
Briekemolen, Rode brug 'Balokkenbrug' voor
Fietsers en Wandelaars |
|
|
 |
|
 |
|
 |
|
Wervik bakstenen
stellingmolen Briekemolen Bouwjaar 1800 |
|
Wervik staakmolen
Kruisekemolen (Ma Campagnemolen) Bouwjaar 1735 |
|
Wervik
Sint-Jozefskerk |
 |
 |
 |
|
H. Hart
Kruiseke-Wervik (Dekenaat
Menen) |
Wervik puur natuur
'De Balokken' (36ha) met kleine jachthaven |
Wervik Oude-Beselarestraat
- Fobbestraat. Linde, boomkapelletje OLV van de Vrede. De
oude stenen kapel van 1850 werd gedurende de eerste
wereldoorlog vernield. |
|
 |
|
Dit schematische overzicht van de rijke
inhoud van
« WERVIK DOOR DE EEUWEN HEEN » toont aan dat de
inrichters er in de eerste plaats naar gestreefd hebben de
tweeduizendjarige geschiedenis van Wervik onder zoveel
mogelijk aspecten te belichten. Op volledigheid wordt echter
geen aanspraak gemaakt. Deze tentoonstelling beoogt alleen
maar de bezoeker, Wervikaan of vreemdeling, de visu te
confronteren met de archiefstukken en andere relicten van
het verleden die de viering van « Wervik 2000 » wettigen. |
|
Wervicq-Sud */(JM)\*
Wervik (Foto's JM
Kortrijk) |
|
|
Dat dergelijke culturele manifestatie niet tot stand kon
komen zonder onderlinge samenwerking, spreekt vanzelf. Al in
1967 zegde Ere Algemeen Rijksarchivaris Prof. Dr. E. Sabbe,
toen nog in actieve dienst, de steun van het Algemeen
Rijksarchief toe aan het initiatief van de Stedelijke
Oudheidkundige Commissie. Die steun werd daadwerkelijk
verleend door de dd. Algemene Rijksarchivarissen, Senator
Dr. M. Van Haegendoren en juffrouw Van Meerbeeck. Er werden
documenten ontleend aan het Algemeen Rijksarchief te Brussel
en aan de Rijksarchieven te Gent, Brugge, Kortrijk en
Doornik. Het tentoonstellingsmaterieel kwam uit de
Rijksarchiefdepots van Beveren-Waas en Kortrijk. Door
tussenkomst van het Rijksarchief konden er ook stukken
verkregen worden uit het
Bisschoppelijk Seminarie te Brugge,
het Stadhuis, de Stadsbibliotheek en het
Nationaal
Vlasmuseum te Kortrijk en fotografische reproducties van
documenten uit de Archives D'épartementales du Nord te
Rijsel.
De Stedelijke Oudheidkundige Commissie van Wervik beperkte
zich niet tot het nemen van het initiatief. Zeer kostbare
hulp werd verleend door voorzitter architect L. Lannoy,
ondervoorzitters Z.E.H. R. Defrancq en de heer M. Robaeys,
bestuurslid de heer P. Decorte en vooral door de
onvermoeibare secretaris, de heer R.V. Verbeke, aan wie een
bijzonder woord van dank.
Deze tentoonstelling kon tot stand komen door de
onontbeerlijke en volgaarne toegestane financiële en
materiële steun van het Stadsbestuur van Wervik, waarvoor de
erkentelijkheid van de inrichters, uitgaat naar de heer
Burgemeester Dr. J. De Geest, de heren Schepenen N. De
Meerschman, apotheker P. Desmadryl en J.P. Dermaux, de heer
Stadssecretaris Dr. Jur. J. Christiaen en de Stedelijke
Technische Dienst o.l.v. de heer D. Boussemaere.
Tenslotte past hier ook een woord van dank aan de heer D.
Masschelein, tijdelijk verzamelingbewaarder bij het
Rijksarchief te Kortrijk, die instond voor de materiële
oprichting van de tentoonstelling.
_________________ |
 |
|
5 juli 1968. Dr. Historicus Ernest Warlop (° 1935 Wervik +
Heule 2003). Dr. E. Warlop was enkele jaren Rijksarchivaris
in Brussel en Brugge later (1964-1999)
archivaris-conservator in het Rijksarchief te Kortrijk.
Met "De Vlaamse Adel vóór 1300" uit 1968 die in het Engels
vertaald werd hij laureaat van de Koninklijke Vlaamse
Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten
KVAB. Het wapenboek van
Vlaanderen (1972) is ook van zijn hand. Daarnaast is hij ook
voorzitter geweest van de Heraldische Raad
VHR. |
|
Wijlen
Dr. Ernest Warlop (Foto a-Hol.
Krant van West-Vlaanderen 19.12.2003) |
|
|
|
Link
naar de site van
Gerard Catteau
Klappers op de huwelijken. |
|
|
| |
|
|
| |
Wervik
Waterrecreatie: eiland 36ha 'De Balokken' |
|
 
Wervik
Waterrecreatie: eiland 36ha 'De Balokken' rechts boven de 'Balokkenbrug'.
Aanmeren Wervik.
(JM)
http://www.geoportail.fr
Le Géocatalogue, moteur de recherche du
Géoportail de
l'information géographique publique.
Geografische
kaart van Wervik ‘De balokken
‘
|
|
|
Wervik
telt vijf reuzen. |
 |
 |
Boottochten -
Zomerkermis Wervik - Zotte Maandag
De Reuzengilde:
Mance, Pee, Jan Buuc, Marie Spillaert en Sos (S.O.S.)
den Blauwer
WERVIK RECREATIE
|
|
Wervik
/\
Wervicq-Sud, Franse Douane aan de leie 'Een
Hinderlaag' 'Une Embuscade' in
Busbeke-Bousbecque (F)
aan de overkant van de Leie ligt Laag-Vlaanderen in
de volksmond 'Basse-Flandre' Wervik (B) |
Wervikse Reus Sos den
Blauwer |
Reuzen CIAG |
|
|
|
|
