| |
|
|
|
| |
|
BE
FR
DE
EN
EO |
|
|
|
|
|
|
 |
|
GESCHIEDENIS: PAROCHIEBOEK
BESCHRYVING
van OUCKENE
(OEKENE HOCANA)
Kanunnik G. F. Tanghe (1802-1879) z/v Joannes Baptista en Maria
Theresia De Brabandere[1]
‘Er bestaat niet een plaatselijkheid, hoe klein ook, of zij heeft
haar historisch aanbelang’
PAROCHIEBOEK
OUCKENE, navolgens zyne aerdrykskundige ligging, is eene
smalle en langscheutige plaets, die zoodanig tusschen
Rumbeke gesloten is, dat zy maer alleenlyk zuidwaerts aen
andere parochien palen kan. Alzoo heeft deze gemeente,
behalve Rumbeke, enkelyk twee aengrenzende dorpen, te weten:
Winkel St. Eloi en Rolleghemcapelle.
Gelegen in eene vlakte, zonder hoogten of leegten, heeft zy
schier geene andere gronden dan zaeilanden en meerschen,
zonder bosschen of heiden, zonder steenwegen of rivieren.
Het byzonderste waterloopje is de Cackaertsbeke, die zich
ontlast in de Babillebeke, welke op hare beurt zich in den
Mandel verliest. Men rekent dat Ouckene 6 a 7 uren van
Brugge, eene kleine uer van Rousselaere, dry kwartier uers
van Iseghem en twintig minuten van Rumbeke afgelegen is.
Voordezen was deze plaets niet alleenlyk eene parochie, maer
ook eene heerlykheid.
De weledele familie de Thiennes, behalve den titel van graef
van Rumbeke, bezat ook dengenen van heer van Ouckene, zoo
dat die twee titels altyd gepaerd gingen. Aen deze
heerlykheid waren verscheidene voorregten vastgehecht: de
heer was gezworen kerk- en dischmeester, en daerby vergaf hy
de kostery. Boven deze heerlykheid, die de byzonderste was,
bestonden er nog twee andere, te weten: Vlaetschipouckene en
Hasselt.
|
|
|
|
|
 |
|
Wat den naemoorsprong betreft,
die is niet moeijelyk om te achterhalen: Ouckene heeft zynen
naem ontleend van eenen hoek of een enkel gehucht van Rumbeke,
zoo als het oudtyds was. Ook schreef men voordezen Houckene,
gelyk men zien kan, by Sanderus.
Van onheugelyke tyden wierd er op dien hoek een kapel gesticht,
die ten minste tot in den beginne der twaelfde eeuw van Sint
Pieterskerk, te Rumbeke, afhangelyk was. Volgens den opsteller
van het boekwerk, getiteld ‘Histoire du diocèse de Bruges’,
wierd Ouckene, gezamenlyk met Cachtem, in 1116, van Rumbeke
hunne moederkerk afgescheiden, om elk eene afzonderlyke parochie
te worden. Men leest, in de kerkarchieven van Rumbeke, dat
Lambertus, bisschop van
Doornik, ten evengenoemden jare, dry
pastors, in de kerk van Rumbeke aenstelde om deze parochie en
die van Ouckene (Houcana) en Cachtem (Cakinghem) te bedienen en
te bestieren. Die aloude schriften vermelden daerby dat bisschop
Lambertus, ten zelfden jare, het patroonschap of de
pastorsbenaming van deze dry parochiekerken schonk aen de abdy
van St. Bertinus, te St. Omaers
[2] . Maer, dit voorregt wierd,
in 1143, door Simon, opvolger van Lambertus op den
bisschoppelyken stoel van Doornik, ingetrokken. |
|
26 COURTRAI Pays Sud ouest du N° 7 GAND environs de COURTRAY. Publié par le citoyen Ls Capitaine Ingenieur (1750) |
|
|
|
Sedert dit tydstip, heeft de bisschop van Doornik dit regt voor zynen stoel
bewaerd, tot dat hetzelve, met de inrigting der nieuwe
bisdommen, omtrent het midden der XVI eeuw, overging tot den
bisschop van Brugge.
| |
De
kerk van de parochie staet zoodanig,
al den noorden, op het uiterste, dat by aldien zy, langs dien
kant vallen moest, zy op Rumbeke zou neerliggen. Zy is toegewyd
aen God, onder de bescherming van de H. Martinus, patroon zoo
van de kerk als van de parochie. Rond de jaren 1600, wierd zy,
van den baron van Urkel, met eene fraeije schildery, voor den
hoogen autaer, vereerd, dewelke voortkwam uit het penseel van
den hollandschen schilder Wevelinchove. Alhoewel de kerk
anderszins nog al sierlyk is, laet zy opzigtens hare grootte
veel te wenschen, vermits zy goed een derde te klein is.
Derzelver vierkant bereikt maer 16 meters, in de lengte, op eene
breedte van 16 meters en half, zonder den ingang, onderden
toren, die van 6 meters is, en den koor, die omtrent 7 meters
lang is, mede te rekenen. |
| |
Dit gebrek aen plaets in de kerk komt
des te meer ten onpasse, omdat eene menigte vreemdelingen,
vooral van Rumbeke, op de zondagen, aldaer, voor het naeste, ter
mis komen. |
|
|
Deze parochie is aenzienlyk, zoo om hare vruchtbare tarwelanden
en de lynwaden die er geweven worden, als om den rykdom van kerk
en disch. Jan Van Moerkerke begon, in ’t laetste kwartael der XV
eeuw, die lange keten van fondatien, welke naderhand, zoo door
de heeren pastors als door de parochianen, aen de kerk of aen
den disch gedaen wierden. Tot gedachtenis en tevens tot openbaer
bewysstuk, wierd de liefdadige schikking van den evengenoemden
weldoener op eenen zerk geschreven, die in de kerk geplaetst
wierd, en waerop woordelyk en letterlyk staet te lezen, zoo als
volgt:
In ’t jaer 1489 so gaven Jan Van Moerkerke fs Wulfaert ende
Margriete sijn wyf den disch van Ouckene 6 honderd lands
liggende in Rumbeke midtsgaders ’t hof ’t Ouckene, ende heet ’t
arme land, ende ’t honderd meersch onder den grave van Vlanderen,
in Ouckene aen de Cackaertsbeke in het vrije eigene, omme der
mede ’t eeuwigen dagen alle jaere op den asschen Woensdag te
doen deelen aen den armen van dies prochie 25 brooden weerd elck
brood 12 deniers pars ende toe de brooden 1 vijftig aring elck
gedeelt ten koste van den voozeyden disch, ende binnen d’
hoogmisse op asschen Woensdag en ’s zondags daer voorn is den
prochiepaep en den coster gehouden te bidden en te doen bidden
met eenen de profundis paternoster en een collecte voor de
zielen van Jan Van Moerkerke ende Margriete syn wyf ende Adriaen
haerlieden ze une ende midtsgaders alle haerlieden kyndren en
vrienden zielen, daer voren zal de priester ontfaen van den
disch 12 ds pars ende den coster 6 ds pars ende zoo zy nieten
biddene zoo en ontfaen zy niet.
Even gelyk er voordezen te Iseghem en te Rumbeke een gebruik
bestond, waerby de priesters met de geloovigen, onder het zingen
van kerkelyke lofzangen, te lande, rond de parochie, de
processie gingen op den derden Sinksendag, zoo was ’t ook te
Ouckene. In de jaren 1600 ging de processie, op dien aengemelden
dag, tot het Schardouwkapelleken, hetwelk bykans eene uer van de
kerk gelegen is. Men verwondert zich ondertusschen, diep te
lande, verre van alle huizen, ouderwetsche kapelletjes tegen te
komen, zonder te kunnen raden waerom zy eigenlyk daer en niet
elders geplaetst zyn geweest.
|
|
Een groot deel van die kapellekens is, in de oude godvruchtige
tyden, getimmerd geworden, om in de voormalige processien, tot
statieplaetsen te dienen.
Op Zuidouckene, omtrent halfwege Winkel St. Eloi, ligt er een
gehucht, hetwelk de Pene en ook de God genoemd wordt. Hoe
gemakkelyk kan de naem van Pene niet voortkomen van eene
voorraedplaets of van eenen winkel, die aldaer opgezet wierd ten
gerieve der omiggende huizen! Deze gissing is des te
waerschynlyker, omdat de winkels waer men in ’t kleine verkoopt,
in vele plaetsen van Westvlaenderen, Penen genoemd worden.
Wat de andere benaming betreft, daervan kan men met zekerheid de
naemreden geven.
Immers van onheugelyke tyden, werd er op Zuidouckene, een zwaer
kruis of een Christusbeeld, van hout opgeregt, hetwelk men den
Houten God noemde. Welhaest deelde dit beeld zynen naem aen
geheel het gehucht mede: een huis waer men drank verkocht,
hetwelk men digt by het beeld opregtte, wierd eerstmael de
Herberg by den houten God, en naderhand, by inkorting, de Houten
God genoemd. Van in de jaren 1600 droeg zy reeds dien naem: men
leest in de Discharchieven, dat er, ten jare 1620, in den Houten
God en in de twee andere herbergen van de parochie, eene yzeren
bus geplaets wierd tot het ontvangen van aelmoezen.
In 1627, ontvang de pastor van Ouckene de magt om op de Zondagen
twee missen te doen: eene in de kerk, en de andere in de
huiskapel van M. De Warelle.
Ten jare 1674, ten tyde dat de Eerw. Heer Oliverius Tratsaert
pastor was, wierd het broederschap van O.L.V. van Karmelus,
onder de bemagtiging van Mgr. De Balliencourt, bisschop van
Brugge, door de paters Karmelieten ingesteld. Dit godvruchtig
genootschap, is in gansch de streek, zoodanig verspreid
geworden, dat het getal der ingeschrevenen hedendaegs beloopt
tot boven de 22,350.
Binnen de maend November 1681, zonden de dry gezworene
bestierders van kerk en disch, te weten: Oliverius Tratsaert
pastor, Joannes Berne balju en d’ heer Thomas Van de Vyvere
schout, eenen brief naer het Vikariaet van Brugge, waerin zy
vertoonden dat Lodewyk XIV, koning van Frankryk, in zyne
veroverde parochien, overal op kerken en disschen eene
geldschatting gelegd had, dat het aendeel van Ouckene beliep tot
410 guldens en 18 stuivers, zonder verdere onkosten, en dat zy
hadden moeten geld opligten om die buitengewone lasten te
betalen. Zy vraegden dan aen de weleerweerde heeren Vikarissen
den oorlof om eenig land van kerk en disch te verkoopen ten
einde aen de gemaekte schuld te voldoen.
Binnen den loop
der XVII eeuw, wierd de bevolking verscheidene malen door de
pest bezocht. In 1694 overleed omtrent het derde deel der
parochianen van de sterfte, zoo men de ziekte alsdan noemde.
Binnen de maend Oktober alleen, stierven er 94 persoonen,
waeronder ook de pastor, zoo dat men begon te vreezen dat geheel
de parochie ging uitsterven.
Nauwelyks was de pest gesust, toen de overblyvende dorpelingen
met soldatenlogement overvallen wierden. Immers, in 1695, een
fransch leger in Belgie gevallen zynde, verspreidde zich op de
gemeenten. Ouckene moest, eenen merkelyken tyd, voor zyn deel,
aen twee bataillons voetvolks en twee eskadrons ruitery kost en
logiest geven.
Ter oorzake van ’t gedurig aengroeijen der bevolking, bekwam de
kerk, in 1735 of daer omtrent, eenen onderpastor. Mgr. Van
Susteren benoemde den Eerw. Heer Blomme voor eersten
onderpastor. Jacobus Blomme wierd te Rousselaere, in 1710,
geboren. Nadat hy te Ouckene, eenige jaren, onderpastor geweest
was, wierd hy, in 1741 pastor van Adeghem benoemd. Ten jare
1750, vereerde hem Mgr. De Castillion met het dekensambt der
christenheid van Aerdenburg. In 1759 ging hy over tot de pastory
van Eecloo, alwaer hy overleed den 3 November 1785.
In 1755, verkreeg de parochie eene zekere vermaerdheid, door
eenen zyner inboorlingen, die, in de aloude
Universiteit van
Leuven, eene eervolle plaets behaelde. M. Petrus Joannes Buyse,
geboortig van Ouckene, wierd, op 101 medekampers, de tweede der
eerste linie uitgeroepen. Die hooggeleerde heer stierf pastor
van Oesselghem, den 25 junius 1817, in den ouderdom van 80
jaren, na 52 jaren die pastory bediend te hebben.
Ten jare 1769 ontving de Eerw. Heer Cyprianus Bouckaert, van
Rumbeke, zyne benaming als onderpastor van Ouckene. Naderhand
pastor van Zerkeghem geworden zynde, wier hy aldaer, op den 30
November 1813, met zyne dienstmeid Maria Anna Bruloo, van
Ouckene, vermoord.
D’ heer Franciscns Xaverius De Fonteyne, geboortig van
Brugge, vervangde, in 1773, den voorgaenden heer in de onderpastory. In
1778, pastor van Maldeghem benoemd, wierd hy aldaer, in 1798,
door de fransche Republikeins gevangen en naer het eiland Ré
gestierd. Na de dood van den Weleerw. Heer J. F. De Gryse,
bekwam hy het dekensambt der christenheid van Eecloo. Hy
overleed pastor van Maldeghem, den 2 December 1831, in den
ouderdom van 84 jaren.
Binnen d’ Oogstmaend van 1847, kwam de typhuskoorts de gemeente
bezoeken, alwaer zy, in evenredigheid meer dan op andere
parochien, onder de welhebbende klas, een jaerlang, woedde.
M.C.L. D’ hondt, onderpastor, stierf op den 19 Mei 1848 aldaer
van die ziekte.
STATISTIEK
Ouckene lag voortyds in het oude bisdom van Doornik, tot het
jaer 1562, wanneer het overging tot het bisdom van Brugge, en
waeronder het bleef tot deszelfs volkomende afschaffing, op den
19 juny 1802.
Sedert dien tyd, met de herinrigting van het bisdom van Gent,
ging hetzelve als succursale parochie van Hooglede over onder
dit laetste bisdom. Ten jare 1834 kwam deze parochie weder onder
het heringerigte bisdom van Brugge. Ten tyde van het oude bisdom
van Doornik en later van het oude bisdom van Brugge, was Ouckene
gelegen in de dekeny van Rousselaere. Maer met het begin der
loopende eeuw, is hetzelve overgegaen onder de dekeny van
Thourout.
In de voorgaende eeuwen genoot de pastor, als een der
byzonderste tiendheffers, geheel de parochie door, den 33en
schoof. De andere tiendheffers waren: de prelaet der abdy van
Sint Marten te Doornik en de plaetselyke heer. In hoedanigheid
van tiendheffer, was de abt van Sint Marten verpligt het
kerkgebouw van Ouckene in stand te houden, en al de noodige
herstellingen te doen.
De paters Augustyners van Rousselaere met de Rekolleten hadden
te Ouckene hun statie en kwamen er, verscheidene malen ’s jaers,
dient doen.
Voorheen lag Ouckene onder de voormalige kastelny van Yper.
Hedendaegs ligt de gemeente onder het regterlyke arrondissement
van Yper, het vrederegterschap van Hooglede, onder het
administratief arrondissement van Rousselaere-Thielt, en onder
het militiekanton van Rumbeke. |
|
Bevolking:
In ’t jaer 1600, omtrent 1200 zielen.
Honderd jaren daerna, in 1700, omtrent 1700 zielen.
Ten jare 1745, waren er juist 920 kommunikanten.
In ’t jaer 1828 telde men tot 2300 zielen; maer in de optelling,
die van gouvernementswege, in 1846, gedaen wierd, telde men maer
1784 zielen, waervan er 732 op het dorp wonen.
De overige zyn verspreid op de navolgende gehuchten: Buschkot,
Commerehof, Kraselambacht, Patershof, Oudenroobaerd en den God.
Armen, by huisgezinnen: 159. –Per hoofde: 471. (Volgens opgaef
van 1854).
Kiezers voor de Kamers: 14. (Volgens opgaef van 1854).
Groote in lande: 535 hektaren.
|
|
|
|
[1] Maria_theresia De Brabandere (1766-1840) d/v Ignatius Fr.
(1737-1816) z/v Joannes 1685-1761 x Florentia De Wulf
(1696-1757) en Godelieve Cl. Van Clooster (1745-1796) (Stam
Arent de Brabandere)
[2] Er bestaet een afschrift, waerby Lambertus, in 1116, aen de abdy
van St. Bertinus het patroonschap gaf der parochiekerk van
Rumbeke met hare kapellen Cachtem en Ouckene, zoo nogtans dat de
pastor van deze parochie zyne collatie moest ontvangen van den
bisschop of den aertsdiaken van Doornik. Zie Chartularium
Sithiense. Bladz. 230
[3]
16 km, le canal Roulers Lys a été creusé entre 1862 et 1870 afin
de desservir la zone industrielle d‘Izegem-Roulers. Les bateaux
transportaient surtout du charbon. De nouvelles industries liées
aux activités agricoles, comme l’industrie alimentaire et
l'industrie des aliments pour bétail, et à l’industrie du
bâtiment, comme les cimenteries ce sont développées par la suite
le long du canal. Dans les années 1930 et 1970-80, le canal a
été élargi et modernisé.
Au cours de ces dernières décennies, il a été aménagé de façon à
assurer diverses fonctions touristiques et récréatives telles
que la pêche à la ligne, les sports nautiques et la navigation
de plaisance.
[3] The 16-km Roeselare-Leie Canal was dug between 1662 end 1870 to open up
the industrial area of Izegem and Roeselare. The waterway was
mainly used to ship coal to the industrial zone. Later the canal
was to attract new industries associated with agriculture such
as food companies end feed mills, end industries associated with
construction such as cement works. In the 1930s and the 1970/80s
it was widened and modernised. Over the past few decades the
canal has also acquired some tourist and recreational value,
offering opportunities for angling, water sports and boat trips.
|
| |
| |
|
|
| |
| |
| |