HET HEELAL MIJN VERWONDERING,                                                                                      MIJN LICHTPUNT,                                                                                 IEDERE DAG EEN ZOEKTOCHT,                                                         IEDERE DAG EEN IDEE,                                                         IEDERE AVOND EEN RUSTPUNT.                                                          Welkom bij de familie DE BRABANDERE-VERBEKE

 
   

BE FR DE EN EO 

 

Δ R.I.K. Parochieboek Oekene Roeselare

Genealogie Heraldiek Δ R.I.K. Evenement Regio Publicaties Esperanto
     
Roeselare Ieper Kortrijk Wervik Kachtem W-Vlaanderen  
     
     
     

Roeselare

Oekene Oekene De Ark Gardeboe Parochieboek Rumbeke
 

 

  GESCHIEDENIS: PAROCHIEBOEK BESCHRYVING van OUCKENE (OEKENE HOCANA)

Kanunnik G. F. Tanghe (1802-1879) z/v Joannes Baptista en Maria Theresia De Brabandere[1] ‘Er bestaat niet een plaatselijkheid, hoe klein ook, of zij heeft haar historisch aanbelang’

PAROCHIEBOEK

OUCKENE, navolgens zyne aerdrykskundige ligging, is eene smalle en langscheutige plaets, die zoodanig tusschen Rumbeke gesloten is, dat zy maer alleenlyk zuidwaerts aen andere parochien palen kan. Alzoo heeft deze gemeente, behalve Rumbeke, enkelyk twee aengrenzende dorpen, te weten: Winkel St. Eloi en Rolleghemcapelle.
Gelegen in eene vlakte, zonder hoogten of leegten, heeft zy schier geene andere gronden dan zaeilanden en meerschen, zonder bosschen of heiden, zonder steenwegen of rivieren. Het byzonderste waterloopje is de Cackaertsbeke, die zich ontlast in de Babillebeke, welke op hare beurt zich in den Mandel verliest. Men rekent dat Ouckene 6 a 7 uren van Brugge, eene kleine uer van Rousselaere, dry kwartier uers van Iseghem en twintig minuten van Rumbeke afgelegen is.
Voordezen was deze plaets niet alleenlyk eene parochie, maer ook eene heerlykheid.
De weledele familie de Thiennes, behalve den titel van graef van Rumbeke, bezat ook dengenen van heer van Ouckene, zoo dat die twee titels altyd gepaerd gingen. Aen deze heerlykheid waren verscheidene voorregten vastgehecht: de heer was gezworen kerk- en dischmeester, en daerby vergaf hy de kostery. Boven deze heerlykheid, die de byzonderste was, bestonden er nog twee andere, te weten: Vlaetschipouckene en Hasselt.

 

 

 

NAAMOORSPRONG

  Wat den naemoorsprong betreft,
die is niet moeijelyk om te achterhalen: Ouckene heeft zynen naem ontleend van eenen hoek of een enkel gehucht van Rumbeke, zoo als het oudtyds was. Ook schreef men voordezen Houckene, gelyk men zien kan, by Sanderus.
Van onheugelyke tyden wierd er op dien hoek een kapel gesticht, die ten minste tot in den beginne der twaelfde eeuw van Sint Pieterskerk, te Rumbeke, afhangelyk was. Volgens den opsteller van het boekwerk, getiteld ‘Histoire du diocèse de Bruges’, wierd Ouckene, gezamenlyk met Cachtem, in 1116, van Rumbeke hunne moederkerk afgescheiden, om elk eene afzonderlyke parochie te worden. Men leest, in de kerkarchieven van Rumbeke, dat Lambertus, bisschop van Doornik, ten evengenoemden jare, dry pastors, in de kerk van Rumbeke aenstelde om deze parochie en die van Ouckene (Houcana) en Cachtem (Cakinghem) te bedienen en te bestieren. Die aloude schriften vermelden daerby dat bisschop Lambertus, ten zelfden jare, het patroonschap of de pastorsbenaming van deze dry parochiekerken schonk aen de abdy van St. Bertinus, te St. Omaers
[2] . Maer, dit voorregt wierd, in 1143, door Simon, opvolger van Lambertus op den bisschoppelyken stoel van Doornik, ingetrokken.

26 COURTRAI Pays Sud ouest du N° 7 GAND environs de COURTRAY. Publié par le citoyen Ls Capitaine Ingenieur (1750)

   
Sedert dit tydstip, heeft de bisschop van Doornik dit regt voor zynen stoel bewaerd, tot dat hetzelve, met de inrigting der nieuwe bisdommen, omtrent het midden der XVI eeuw, overging tot den bisschop van Brugge.
  De kerk van de parochie staet zoodanig,
al den noorden, op het uiterste, dat by aldien zy, langs dien kant vallen moest, zy op Rumbeke zou neerliggen. Zy is toegewyd aen God, onder de bescherming van de H. Martinus, patroon zoo van de kerk als van de parochie. Rond de jaren 1600, wierd zy, van den baron van Urkel, met eene fraeije schildery, voor den hoogen autaer, vereerd, dewelke voortkwam uit het penseel van den hollandschen schilder Wevelinchove. Alhoewel de kerk anderszins nog al sierlyk is, laet zy opzigtens hare grootte veel te wenschen, vermits zy goed een derde te klein is. Derzelver vierkant bereikt maer 16 meters, in de lengte, op eene breedte van 16 meters en half, zonder den ingang, onderden toren, die van 6 meters is, en den koor, die omtrent 7 meters lang is, mede te rekenen.
  Dit gebrek aen plaets in de kerk komt des te meer ten onpasse, omdat eene menigte vreemdelingen, vooral van Rumbeke, op de zondagen, aldaer, voor het naeste, ter mis komen.

 

Deze parochie is aenzienlyk, zoo om hare vruchtbare tarwelanden en de lynwaden die er geweven worden, als om den rykdom van kerk en disch. Jan Van Moerkerke begon, in ’t laetste kwartael der XV eeuw, die lange keten van fondatien, welke naderhand, zoo door de heeren pastors als door de parochianen, aen de kerk of aen den disch gedaen wierden. Tot gedachtenis en tevens tot openbaer bewysstuk, wierd de liefdadige schikking van den evengenoemden weldoener op eenen zerk geschreven, die in de kerk geplaetst wierd, en waerop woordelyk en letterlyk staet te lezen, zoo als volgt:
In ’t jaer 1489 so gaven Jan Van Moerkerke fs Wulfaert ende Margriete sijn wyf den disch van Ouckene 6 honderd lands liggende in Rumbeke midtsgaders ’t hof ’t Ouckene, ende heet ’t arme land, ende ’t honderd meersch onder den grave van Vlanderen, in Ouckene aen de Cackaertsbeke in het vrije eigene, omme der mede ’t eeuwigen dagen alle jaere op den asschen Woensdag te doen deelen aen den armen van dies prochie 25 brooden weerd elck brood 12 deniers pars ende toe de brooden 1 vijftig aring elck gedeelt ten koste van den voozeyden disch, ende binnen d’ hoogmisse op asschen Woensdag en ’s zondags daer voorn is den prochiepaep en den coster gehouden te bidden en te doen bidden met eenen de profundis paternoster en een collecte voor de zielen van Jan Van Moerkerke ende Margriete syn wyf ende Adriaen haerlieden ze une ende midtsgaders alle haerlieden kyndren en vrienden zielen, daer voren zal de priester ontfaen van den disch 12 ds pars ende den coster 6 ds pars ende zoo zy nieten biddene zoo en ontfaen zy niet.
Even gelyk er voordezen te Iseghem en te Rumbeke een gebruik bestond, waerby de priesters met de geloovigen, onder het zingen van kerkelyke lofzangen, te lande, rond de parochie, de processie gingen op den derden Sinksendag, zoo was ’t ook te Ouckene. In de jaren 1600 ging de processie, op dien aengemelden dag, tot het Schardouwkapelleken, hetwelk bykans eene uer van de kerk gelegen is. Men verwondert zich ondertusschen, diep te lande, verre van alle huizen, ouderwetsche kapelletjes tegen te komen, zonder te kunnen raden waerom zy eigenlyk daer en niet elders geplaetst zyn geweest.

 

 
 

Kapellekens

Een groot deel van die kapellekens is, in de oude godvruchtige tyden, getimmerd geworden, om in de voormalige processien, tot statieplaetsen te dienen.
Op Zuidouckene, omtrent halfwege Winkel St. Eloi, ligt er een gehucht, hetwelk de Pene en ook de God genoemd wordt. Hoe gemakkelyk kan de naem van Pene niet voortkomen van eene voorraedplaets of van eenen winkel, die aldaer opgezet wierd ten gerieve der omiggende huizen! Deze gissing is des te waerschynlyker, omdat de winkels waer men in ’t kleine verkoopt, in vele plaetsen van Westvlaenderen, Penen genoemd worden.
Wat de andere benaming betreft, daervan kan men met zekerheid de naemreden geven.
Immers van onheugelyke tyden, werd er op Zuidouckene, een zwaer kruis of een Christusbeeld, van hout opgeregt, hetwelk men den Houten God noemde. Welhaest deelde dit beeld zynen naem aen geheel het gehucht mede: een huis waer men drank verkocht, hetwelk men digt by het beeld opregtte, wierd eerstmael de Herberg by den houten God, en naderhand, by inkorting, de Houten God genoemd. Van in de jaren 1600 droeg zy reeds dien naem: men leest in de Discharchieven, dat er, ten jare 1620, in den Houten God en in de twee andere herbergen van de parochie, eene yzeren bus geplaets wierd tot het ontvangen van aelmoezen.
In 1627, ontvang de pastor van Ouckene de magt om op de Zondagen twee missen te doen: eene in de kerk, en de andere in de huiskapel van M. De Warelle.
Ten jare 1674, ten tyde dat de Eerw. Heer Oliverius Tratsaert pastor was, wierd het broederschap van O.L.V. van Karmelus, onder de bemagtiging van Mgr. De Balliencourt, bisschop van Brugge, door de paters Karmelieten ingesteld. Dit godvruchtig genootschap, is in gansch de streek, zoodanig verspreid geworden, dat het getal der ingeschrevenen hedendaegs beloopt tot boven de 22,350.
Binnen de maend November 1681, zonden de dry gezworene bestierders van kerk en disch, te weten: Oliverius Tratsaert pastor, Joannes Berne balju en d’ heer Thomas Van de Vyvere schout, eenen brief naer het Vikariaet van Brugge, waerin zy vertoonden dat Lodewyk XIV, koning van Frankryk, in zyne veroverde parochien, overal op kerken en disschen eene geldschatting gelegd had, dat het aendeel van Ouckene beliep tot 410 guldens en 18 stuivers, zonder verdere onkosten, en dat zy hadden moeten geld opligten om die buitengewone lasten te betalen. Zy vraegden dan aen de weleerweerde heeren Vikarissen den oorlof om eenig land van kerk en disch te verkoopen ten einde aen de gemaekte schuld te voldoen.

Binnen den loop der XVII eeuw, wierd de bevolking verscheidene malen door de pest bezocht. In 1694 overleed omtrent het derde deel der parochianen van de sterfte, zoo men de ziekte alsdan noemde. Binnen de maend Oktober alleen, stierven er 94 persoonen, waeronder ook de pastor, zoo dat men begon te vreezen dat geheel de parochie ging uitsterven.
Nauwelyks was de pest gesust, toen de overblyvende dorpelingen met soldatenlogement overvallen wierden. Immers, in 1695, een fransch leger in Belgie gevallen zynde, verspreidde zich op de gemeenten. Ouckene moest, eenen merkelyken tyd, voor zyn deel, aen twee bataillons voetvolks en twee eskadrons ruitery kost en logiest geven.

Ter oorzake van ’t gedurig aengroeijen der bevolking, bekwam de kerk, in 1735 of daer omtrent, eenen onderpastor. Mgr. Van Susteren benoemde den Eerw. Heer Blomme voor eersten onderpastor. Jacobus Blomme wierd te Rousselaere, in 1710, geboren. Nadat hy te Ouckene, eenige jaren, onderpastor geweest was, wierd hy, in 1741 pastor van Adeghem benoemd. Ten jare 1750, vereerde hem Mgr. De Castillion met het dekensambt der christenheid van Aerdenburg. In 1759 ging hy over tot de pastory van Eecloo, alwaer hy overleed den 3 November 1785.
In 1755, verkreeg de parochie eene zekere vermaerdheid, door eenen zyner inboorlingen, die, in de aloude Universiteit van Leuven, eene eervolle plaets behaelde. M. Petrus Joannes Buyse, geboortig van Ouckene, wierd, op 101 medekampers, de tweede der eerste linie uitgeroepen. Die hooggeleerde heer stierf pastor van Oesselghem, den 25 junius 1817, in den ouderdom van 80 jaren, na 52 jaren die pastory bediend te hebben.
Ten jare 1769 ontving de Eerw. Heer Cyprianus Bouckaert, van Rumbeke, zyne benaming als onderpastor van Ouckene. Naderhand pastor van Zerkeghem geworden zynde, wier hy aldaer, op den 30 November 1813, met zyne dienstmeid Maria Anna Bruloo, van Ouckene, vermoord.
D’ heer Franciscns Xaverius De Fonteyne, geboortig van Brugge, vervangde, in 1773, den voorgaenden heer in de onderpastory. In 1778, pastor van Maldeghem benoemd, wierd hy aldaer, in 1798, door de fransche Republikeins gevangen en naer het eiland Ré gestierd. Na de dood van den Weleerw. Heer J. F. De Gryse, bekwam hy het dekensambt der christenheid van Eecloo. Hy overleed pastor van Maldeghem, den 2 December 1831, in den ouderdom van 84 jaren.
Binnen d’ Oogstmaend van 1847, kwam de typhuskoorts de gemeente bezoeken, alwaer zy, in evenredigheid meer dan op andere parochien, onder de welhebbende klas, een jaerlang, woedde. M.C.L. D’ hondt, onderpastor, stierf op den 19 Mei 1848 aldaer van die ziekte.

STATISTIEK


Ouckene lag voortyds in het oude bisdom van Doornik, tot het jaer 1562, wanneer het overging tot het bisdom van Brugge, en waeronder het bleef tot deszelfs volkomende afschaffing, op den 19 juny 1802.
Sedert dien tyd, met de herinrigting van het bisdom van Gent, ging hetzelve als succursale parochie van Hooglede over onder dit laetste bisdom. Ten jare 1834 kwam deze parochie weder onder het heringerigte bisdom van Brugge. Ten tyde van het oude bisdom van Doornik en later van het oude bisdom van Brugge, was Ouckene gelegen in de dekeny van Rousselaere. Maer met het begin der loopende eeuw, is hetzelve overgegaen onder de dekeny van Thourout.
In de voorgaende eeuwen genoot de pastor, als een der byzonderste tiendheffers, geheel de parochie door, den 33en schoof. De andere tiendheffers waren: de prelaet der abdy van Sint Marten te Doornik en de plaetselyke heer. In hoedanigheid van tiendheffer, was de abt van Sint Marten verpligt het kerkgebouw van Ouckene in stand te houden, en al de noodige herstellingen te doen.
De paters Augustyners van Rousselaere met de Rekolleten hadden te Ouckene hun statie en kwamen er, verscheidene malen ’s jaers, dient doen.
Voorheen lag Ouckene onder de voormalige kastelny van Yper. Hedendaegs ligt de gemeente onder het regterlyke arrondissement van Yper, het vrederegterschap van Hooglede, onder het administratief arrondissement van Rousselaere-Thielt, en onder het militiekanton van Rumbeke
.

Bevolking:


In ’t jaer 1600, omtrent 1200 zielen.
Honderd jaren daerna, in 1700, omtrent 1700 zielen.
Ten jare 1745, waren er juist 920 kommunikanten.
In ’t jaer 1828 telde men tot 2300 zielen; maer in de optelling, die van gouvernementswege, in 1846, gedaen wierd, telde men maer 1784 zielen, waervan er 732 op het dorp wonen.
De overige zyn verspreid op de navolgende gehuchten: Buschkot, Commerehof, Kraselambacht, Patershof, Oudenroobaerd en den God.
Armen, by huisgezinnen: 159. –Per hoofde: 471. (Volgens opgaef van 1854).
Kiezers voor de Kamers: 14. (Volgens opgaef van 1854).
Groote in lande: 535 hektaren.

 

 

VOETNOTA

[1] Maria_theresia De Brabandere (1766-1840) d/v Ignatius Fr. (1737-1816) z/v Joannes 1685-1761 x Florentia De Wulf (1696-1757) en Godelieve Cl. Van Clooster (1745-1796) (Stam Arent de Brabandere)

[2] Er bestaet een afschrift, waerby Lambertus, in 1116, aen de abdy van St. Bertinus het patroonschap gaf der parochiekerk van Rumbeke met hare kapellen Cachtem en Ouckene, zoo nogtans dat de pastor van deze parochie zyne collatie moest ontvangen van den bisschop of den aertsdiaken van Doornik. Zie Chartularium Sithiense. Bladz. 230

[3] 16 km, le canal Roulers Lys a été creusé entre 1862 et 1870 afin de desservir la zone industrielle d‘Izegem-Roulers. Les bateaux transportaient surtout du charbon. De nouvelles industries liées aux activités agricoles, comme l’industrie alimentaire et l'industrie des aliments pour bétail, et à l’industrie du bâtiment, comme les cimenteries ce sont développées par la suite le long du canal. Dans les années 1930 et 1970-80, le canal a été élargi et modernisé.
Au cours de ces dernières décennies, il a été aménagé de façon à assurer diverses fonctions touristiques et récréatives telles que la pêche à la ligne, les sports nautiques et la navigation de plaisance.


[3] The 16-km Roeselare-Leie Canal was dug between 1662 end 1870 to open up the industrial area of Izegem and Roeselare. The waterway was mainly used to ship coal to the industrial zone. Later the canal was to attract new industries associated with agriculture such as food companies end feed mills, end industries associated with construction such as cement works. In the 1930s and the 1970/80s it was widened and modernised. Over the past few decades the canal has also acquired some tourist and recreational value, offering opportunities for angling, water sports and boat trips.


 

 




































 

 
 

 

 

 

 
 

 

 
   

 

 
   

brabandere.be brabandere.eu de-brabandere.com debrabandere.eu